صبا صوفی، فعال حوزه گردشگری
نیلوفر، گلی نیست که هر وقت دلتان خواست آن را در گل فروشی پیدا کنید و به خانه بیاورید. برعکس همه گلهای دیگر، شما باید به ملاقات این گل بروید آن هم در دل دریاچه. سراب نیلوفر کرمانشاه، یکی از این محلهای ملاقات است و شاید بود. ترکیباتی در حال حذف از چرخه لغاتمان هستند که هر کدام قدمتی میلیون ساله و چندین هزارساله دارند. حالا انگار بعد از دریاچه ارومیه نوبت به سراب نیلوفر رسیده است. «سرآب» یا «سراب» یک نام کلی برای دریاچههاییاست که آب آنها از چشمههای داخل یا کنار دریاچه تامین میشود. سراب نیلوفر به یمن وجود گلهای نیلوفر به این نام معروف شده است. نیلوفر آبی گل مقدس ایرانیان، ریشه در ایران باستان دارد و نقش آن در طاقبستان در نزدیکی سراب نیلوفر و سنگنگارههای تخت جمشید در شیراز حک شده است. سراب نیلوفر، پنجاه و پنجمین اثر طبیعی ملی است که توسط سازمان میراث فرهنگی از ۲۷ اسفند ۱۳۸۷ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفته است. داستانهای زیادی درباره این سراب وجود دارد که یکی از مشهورترین این روایتها گنجبزرگیاست که خسرو پرویز پادشاه ساسانی آن را در کف دریاچه پنهان کرده است. حالا در سال 1401 اعلام شد که دیگر از رقص گلهای نیلوفر روی آب خبری نیست؛ دریاچه به طور کامل خشک شده است و این یعنی مرگ نیلوفرها.
سراب نیلوفر یک دریاچه طبیعی است و غارهای زیرزمینی هم دارد. وقتی بارندگی خوب بود، عمق آب به 32 متر هم میرسید و دریاچه همیشه پرآب بود اما این سراب در سال 94 به دلیل حفر چاههای عمیق 120متری در محدوده آن، کشاورزی بیرویه و کشت محصولاتی آببر مانند سبزیجات، هندوانه و ذرت و هزار و یک دلیل دیگر به طور کامل خشک شد. یک سال بعد از این اتفاق «دانیال کهریزی» یکی از استادان دانشگاه منابع طبیعی رازی به همراه تیمش هزار بوته نیلوفر زرد را کاشت و تکثیر کرد تا با کاشتن آنها در بستر دریاچه کمآب از نابودی کامل آن جلوگیری کند. سراب چند سال کجدار و مریز نیلوفرها را در خود نگه داشت اما نشد که بشود و در مرداد 1401 اعلام شد نیلوفرها به دلیل کمآبی شدید و خشکی دریاچه زنده نماندهاند. بستر دریاچه ترک برداشته و از مساحت چند هکتاری آب، چند چاله مرطوب باقی مانده است. حالا سراب نیلوفر به یک سراب تبدیل شده که نه میتواند خانه امن پرندهها و دیگر جانداران باشد و نه نیلوفران زرد.
