سرپرست نهاد کتابخانههای عمومی استان کرمانشاه، در گفتوگویی به مناسبت روز تشکلها، چنین توضیح میدهد: «کتابخانهها به عنوان مراکز فرهنگی، تنها زمانی میتوانند اثرگذار باشند که مردم با حضور فعال خود، در شکلدهی برنامهها و فعالیتها نقش ایفا کنند. مشارکت مردمی نه تنها منابع انسانی و مالی را تکمیل میکند، بلکه انگیزه و شور اجتماعی را برای ارتقای سطح کتابخوانی افزایش میدهد.» به گفته محمدی، در بسیاری از شهرهای استان، از جمله سنقر، کنگاور و جوانرود، حضور داوطلبانه شهروندان در برنامههای کتابخانهای باعث شده این مراکز از فضای سنتی و صرفاً امانت کتاب فاصله بگیرند و به مراکزی زنده برای تبادل ایدهها، یادگیری مهارتها و تعامل فرهنگی تبدیل شوند. نمونههای موفق شامل اجرای «طرح همخوانی کتاب» توسط گروهی از معلمان بازنشسته در کنگاور، یا «باشگاه قصهخوانی کودکان» با ابتکار مادران خانهدار در جوانرود است که نهتنها کودکان، بلکه خانوادهها را نیز به کتابخانه کشانده است.
محمدی با تأکید بر نقش مهم سازمانهای مردمنهاد در ترویج کتابخوانی میگوید: «سازمانهای مردمنهاد میتوانند با ارائه برنامههای خلاقانه و متنوع، مخاطبان را به مطالعه و پژوهش ترغیب کنند. بسیاری از این تشکلها با بهرهگیری از ظرفیتهای داوطلبان، کارگاههای آموزشی، جلسات نقد و بررسی کتاب، و طرحهای کتابخوانی را در سطح مدارس و محلات اجرا میکنند و نقش مهمی در گسترش فرهنگ مطالعه دارند.» به گفته او، همکاری نهاد کتابخانههای عمومی با این تشکلها نهتنها به بهبود کیفیت برنامهها کمک کرده، بلکه محدودیتهای بودجهای و مکانی را نیز کاهش داده است. نمونهای از این همکاری، اجرای «طرح کتاب در حیاط» در محلات کمبرخوردار شهر کرمانشاه است که با همکاری یک انجمن فرهنگی محلی انجام میشود و شامل ایجاد ایستگاههای کتابخوانی موقت در پارکها و فضاهای باز است.
با وجود موفقیتهای چشمگیر، مسیر توسعه مشارکت مردمی خالی از چالش نیست. محمدی در اینباره توضیح میدهد: «یکی از مهمترین مشکلات، نبود آگاهی کافی در جامعه درباره اهمیت مطالعه و محدودیت منابع مالی و انسانی در برخی نهادها است. با این حال، همکاری میان نهاد کتابخانهها و سازمانهای مردمنهاد، راهکار مؤثری برای غلبه بر این چالشهاست. ایجاد فضاهای مناسب برای فعالیتهای فرهنگی، آموزش داوطلبان، و استفاده از ظرفیت رسانهها برای تبلیغ برنامهها، از جمله اقدامات مؤثر برای جذب مشارکت مردمی است.» او همچنین بر اهمیت استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی تأکید میکند: «استفاده از تکنولوژی و شبکههای اجتماعی میتواند پل ارتباطی قوی میان کتابخانهها و مردم ایجاد کند و دسترسی به منابع فرهنگی را آسانتر نماید.» در همین راستا، برخی کتابخانههای استان کانالهای اختصاصی در پیامرسانها راهاندازی کردهاند تا تازهترین کتابها، رویدادهای فرهنگی و محتوای آموزشی را بهصورت مستقیم در اختیار مخاطبان قرار دهند.
در پایان گفتوگو، محمدی با تبریک روز ۲۲ مردادماه به تمامی تشکلها و فعالان فرهنگی، پیام خود را چنین بیان میکند: «مشارکت مردمی نه تنها یک ضرورت فرهنگی، بلکه سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای توسعه کشور است. هر فرد میتواند با اندکی تلاش و داوطلبی در کتابخانهها و تشکلها، سهم بزرگی در ارتقای فرهنگ مطالعه و پژوهش ایفا کند. آینده کتابخانهها و رشد فرهنگ مطالعه در استان کرمانشاه، به همت و همکاری مردم و سازمانهای مردمنهاد بستگی دارد و امیدواریم با همراهی شهروندان، بتوانیم نسل جدیدی از کتابخوانان آگاه و فعال را تربیت کنیم.» او تأکید میکند که روز تشکلها فرصتی است برای بازنگری در نقش جامعه مدنی و ایجاد حرکتهای تازه در مسیر توسعه فرهنگی.
بعنوان سخن پایانی باید گفت که روشن است که کتابخانههای عمومی در کرمانشاه زمانی میتوانند نقش واقعی خود را ایفا کنند که به کانونی برای همافزایی اجتماعی تبدیل شوند. سازمانهای مردمنهاد، با تکیه بر خلاقیت و شبکههای داوطلبی خود، میتوانند این فرآیند را شتاب بخشند. اما موفقیت در این مسیر، نیازمند سه عنصر کلیدی است: آگاهیبخشی گسترده در جامعه درباره ارزش مطالعه، تأمین منابع و حمایت ساختاری برای تداوم برنامهها، و استفاده هوشمندانه از فناوری برای گسترش دسترسی و تعامل. ۲۲ مرداد امسال، فرصتی دوباره برای تأمل بر این واقعیت است که آینده فرهنگ مطالعه در کرمانشاه، بیش از هر چیز، به میزان مشارکت شهروندان و فعالان مدنی وابسته است.
