دکتر موسوی در ابتدای صحبتهای خود بر اهمیت منشور ملل متحد و نقش شورای امنیت در حفظ صلح و امنیت بینالمللی تأکید کرد. او گفت: «در اسناد حقوق بینالملل، راهکارهای مشخصی برای مدیریت و حل و فصل بحرانهای منطقهای پیشبینی شده است. منشور ملل متحد، به عنوان سند پایه، مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت جهانی را بر عهده شورای امنیت گذاشته است. اما متأسفانه، در عمل، این نهاد با چالشهایی مواجه است که عمدهترین آنها، استفاده نادرست از حق وتو است.»
او افزود: «از زمان تأسیس سازمان ملل، دولتهای غربی، به ویژه آمریکا، با استفاده از حق وتو، مانع تصویب قطعنامههای الزامآور علیه دولتهایی مانند اسرائیل شدهاند. این موضوع باعث شده است که شورای امنیت نتواند نقش مؤثری در حل بحرانهای منطقهای ایفا کند و این مسئله، موجبات سرخوردگی جامعه بینالمللی را فراهم آورده است.»
دکتر موسوی تصریح کرد: «در چارچوب منشور، امکان تصویب قطعنامههای تحریمی و حتی استفاده از زور در موارد خاص وجود دارد، اما این ابزارها در عمل به دلیل موانع سیاسی، کارایی لازم را ندارند. نمونه بارز آن، عدم توانایی شورای امنیت در واکنش مؤثر به حمله نظامی اسرائیل علیه ایران است که تاکنون هیچ اقدام قاطع و الزامآوری صورت نگرفته است.»
در ادامه، استاد حقوق بینالملل بر اهمیت راهکارهای دیپلماتیک و حقوقی در مواجهه با بحرانهای منطقهای تأکید کرد. او گفت: «در حقوق بینالملل، توسل به زور و تهاجم، مذموم و غیرقابل قبول است. اما در مقابل، راهکارهای حقوقی برای مقابله با دولتهای متجاوز، پیشبینی شده است. یکی از این راهکارها، طرح دعاوی در مراجع حقوقی بینالمللی مانند دیوان بینالمللی دادگستری است.»
او افزود: «این شیوه، علاوه بر مشروعیت حقوقی، میتواند در کاهش تنشها و جلوگیری از درگیریهای نظامی مؤثر باشد. اطلاعرسانی سریع و دقیق در فضای مجازی و رسانههای بینالمللی، نقش مهمی در حمایت از حقوق کشورها دارد. در شرایط فعلی، پیگیری حقوقی و اطلاعرسانی، ابزارهای کارآمدی برای احقاق حق و کاهش تنشها هستند.»
دکتر موسوی در پایان بر اهمیت دیپلماسی فعال و همکاریهای منطقهای و بینالمللی تأکید کرد. او گفت: «ایران باید از ظرفیتهای حقوقی و دیپلماتیک بهرهمند شود و در کنار آن، از طریق اطلاعرسانی و دیپلماسی عمومی، افکار عمومی جهانی را نسبت به حقوق و مواضع خود آگاه سازد. همچنین، سازمانهای بینالمللی باید نقش فعالتری در میانجیگری و تضمین امنیت ایفا کنند.»
او ادامه داد: «ایجاد سازوکارهای مشخص برای مدیریت بحرانهای آینده، حضور ناظران بینالمللی و بهرهگیری از تحریمهای هدفمند، میتواند در کاهش تنشها مؤثر باشد. در نهایت، اراده سیاسی قوی و همکاریهای سازنده، کلید حل بحرانهای منطقه است.»
در پایان، دکتر سیدمهدی موسوی بر این نکته تأکید کرد که تنها با رعایت اصول حقوق بینالملل، دیپلماسی فعال و همکاریهای منطقهای و بینالمللی، میتوان بحرانهای منطقهای را کنترل و از تشدید تنشها جلوگیری کرد. او افزود: «در این مسیر، نقش سازمان ملل و شورای امنیت، به عنوان نهادهای اصلی حفظ صلح، باید تقویت شود و دولتها باید از منافع شخصی و سیاسی خود دست بردارند تا بتوان آیندهای امن و پایدار برای منطقه خاورمیانه رقم زد.»
این گفتوگو نشان میدهد که در شرایط حساس کنونی، بهرهگیری از ابزارهای حقوقی و دیپلماتیک، تنها راه حل منطقی و مؤثر برای عبور از بحرانها است و همکاریهای بینالمللی، کلید اصلی در این مسیر است.
مصاحبه: عباس امامی
