محمد باقری چقاحسینی
وقتی درباره گردشگری کرمانشاه حرف میزنیم، معمولاً ذهنمان به سمت بیستون، طاقبستان، بازار سنتی، غار قوریقلعه و طبیعت زیبای اورامانات میرود؛ اما یک حلقه مهم در این زنجیره کمتر دیده میشود: خودِ شهر کرمانشاه.
گردشگر زمانی که وارد کرمانشاه میشود، فقط برای دیدن یک اثر تاریخی یا طبیعی چند ساعت در یک نقطه توقف نمیکند. او در خیابانهای شهر حرکت میکند، به هتل و رستوران میرود، از بازار خرید میکند، در پارکها و فضاهای عمومی قدم میزند و با مردم و فرهنگ شهر مواجه میشود. بنابراین کیفیت شهر، بخشی از محصول گردشگری کرمانشاه است؛ موضوعی که باید در برنامهریزیهای شهری جدیتر گرفته شود.
کرمانشاه از نظر ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی چیزی کم ندارد، اما این ظرفیتها زمانی به مزیت اقتصادی تبدیل میشوند که با شهر پیوند بخورند. محورهایی مانند طاقبستان و تکیه بیگلربیگی، بازار سنتی، تکیه معاونالملک، مجموعههای تاریخی و فرهنگی و حتی فضاهای شهری میتوانند در قالب یک شبکه گردشگری شهری تعریف شوند؛ شبکهای که گردشگر را به ماندن بیشتر و تجربه کردن بخشهای مختلف شهر ترغیب کند.
از این منظر، زیباسازی و ساماندهی شهری دیگر صرفاً مسئلهای برای رضایت شهروندان نیست؛ بخشی از سیاست گردشگری شهر است. مبلمان شهری، پیادهراهها، تابلوهای راهنما، نورپردازی بناهای تاریخی، پاکیزگی، دسترسی مناسب، حملونقل عمومی و حتی کیفیت نماهای شهری، همگی در ذهن گردشگری که به کرمانشاه سفر کرده، تصویری از این شهر میسازند.
کرمانشاه میتواند از ظرفیت خوراک و فرهنگ بومی خود نیز بیشتر بهره بگیرد. گردشگر فقط به دنبال عکس گرفتن از یک بنای تاریخی نیست؛ او میخواهد شهر را زندگی کند. غذاهای محلی، موسیقی، صنایعدستی، بازار، آیینها و سبک زندگی مردم میتوانند بخشی از تجربه گردشگری شهری باشند و در کنار آثار تاریخی، هویت متفاوت کرمانشاه را به مسافر معرفی کنند.
از سوی دیگر، توسعه گردشگری شهری میتواند اقتصاد محلی را نیز فعال کند. هر گردشگر که چند ساعت یا چند روز بیشتر در شهر بماند، برای اقامت، غذا، حملونقل، خرید، صنایعدستی و خدمات هزینه میکند. بنابراین گردشگری صرفاً یک فعالیت فرهنگی نیست؛ میتواند به یک موتور اقتصادی برای کسبوکارهای کوچک و متوسط شهری تبدیل شود.
کرمانشاه برای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری موفق، فقط به آثار تاریخی بیشتر نیاز ندارد؛ به شهرِ گردشگرپذیرتر نیاز دارد. شهری که گردشگر در آن احساس سردرگمی نکند، مسیرها را بهراحتی پیدا کند، امکان پیادهروی و مکث داشته باشد، هویت محلات و بناهای تاریخی را ببیند و در نهایت با خاطرهای خوب شهر را ترک کند.
شاید لازم باشد از این پس در کنار سؤال «کرمانشاه چه جاذبههایی برای گردشگر دارد؟»، سؤال دیگری هم مطرح کنیم: «کرمانشاه برای گردشگر چه تجربهای میسازد؟»
پاسخ به این سؤال، میتواند نگاه ما به گردشگری را از معرفی چند جاذبه، به طراحی یک «تجربه شهری» تغییر دهد؛ تجربهای که در آن، خودِ کرمانشاه مقصد است.
