بررسی وضعیت موجود مدیریت زیست محیطی شهر کرمانشاه و شناسایی مشکلات مربوط به آن

صبا سهامی

 

کرمانشاه که یکی از شهرهای بزرگ کشور و مرکز استان کرمانشاه است معلوم نیست که دقیقا درچه زمانی و توسط چه کسانی شکل گرفت اما بی تردید موقعیت خاص جغرافیایی و قرار گیری بر شاهراه های ارتباطی دوران باستان و دوران معاصر و نیز وجود منابع فراوان طبیعی و مساعدت های محیطی برشکل گیری شهر کرمانشاه در این نقطه از کره زمین و کشور ایران بی تاثیر نبوده اند مجموعه این عوامل باعث شکل گیری شهرکرمانشاه گردید شهری آباد که در منابع تاریخی از زیبایی و باغات سرسبز و فراوان آن در منابع تاریخی و سفرنامه ها یاد شده است شهری که به جهت فراوانی تعداد چشمه سارهایش به سرزمین آب و سنگ معروف گشته شهری که بواسطه توجه حکومت های مقتدر زمان به گهواره تمدن توصیف شده است .

صبا سهامی

 

کرمانشاه که یکی از شهرهای بزرگ کشور و مرکز استان کرمانشاه است معلوم نیست که دقیقا درچه زمانی و توسط چه کسانی شکل گرفت اما بی تردید موقعیت خاص جغرافیایی و قرار گیری بر شاهراه های ارتباطی دوران باستان و دوران معاصر و نیز وجود منابع فراوان طبیعی و مساعدت های محیطی برشکل گیری شهر کرمانشاه در این نقطه از کره زمین و کشور ایران بی تاثیر نبوده اند مجموعه این عوامل باعث شکل گیری شهرکرمانشاه گردید شهری آباد که در منابع تاریخی از زیبایی و باغات سرسبز و فراوان آن در منابع تاریخی و سفرنامه ها یاد شده است شهری که به جهت فراوانی تعداد چشمه سارهایش به سرزمین آب و سنگ معروف گشته شهری که بواسطه توجه حکومت های مقتدر زمان به گهواره تمدن توصیف شده است . کرمانشاه در اعماق تاریخ شکل گرفته است و به جهت فاکتورهای مناسب برای تشکیل یک شهر هیچ گاه به فراموشی و تخریب سپرده نشده است بارها و بارها تخریب شده بارها توسط حکومت های مختلف اشغال و ویران شدن است اما مجددا بازسازی و شکل گرفته است و از نظر توسعه فیزیکی – کالبدی درطول تاریخ پر فراز و نشیب خود همواره در یک روند خزنده روبه افزایش حرکت نموده است گاه میزان این توسعه با شیب کمتر و گاه با شیب بیشتر صورت گرفته است . مساعدت های محیطی جمعیت فراوانی را در این شهر و شهرها و روستا های مجاور آن جذب نموده و در یک رشد طبیعی بر میزان آنها اضافه شده است که بعد ها در یک مهاجرت دائمی همواره مرکز استان را هدف سکنی خود دانسته اند.

بررسی روند توسعه فیزیکی کرمانشاه با توجه به محیط زیست شهری آن در این پژوهش در نه مرحله مورد نقدو بررسی قرار گرفته است و البته انتخاب این مراحل براساس محدودیت های داده ایی بوده است . مسلم است که توسعه فیزیکی شهر کرمانشاه با دست اندازی به زمین های پیرامونی شهر که عمدتا زراعی و باغ و … بوده اند ، صورت گرفته است لذا در هر مرحله توجه به محیط زیست شهری ناشی از این توسعه فیزیکی با توجهی خاص همراه بوده است .

در مرحله اول در سال 1298 جمعیت کرمانشاه با 77693 نفر درمساحت معادل 5.63 کیلومتر مربع ساکن بودند که به دلیل نبود داده نمی توان محاسبه نمود که نسبت به دوره قبل تر چقدر توسعه داشته یا ثابت بوده است . در این دوران به دلیل محدودیت و نبود اتومبیل و صنایع آلاینده و نبوده مواد شیمیایی در منازل و استفاده بیشتر از عوامل طبیعی و احترام به بیشتر به قوانین طبیعت محیط زیست شهری کرمانشاه بسیار سالم  بوده است . بخصوص وجود باغ های گسترده پیرموان شهر از جمله فاکتورهای ضمانت زیستی محیطی سالم این شهر بوده است بررسی آمارهای آب و هوایی  پایین تر بودن میانگین دمای سالانه ، فراوانی منابع آب ، رودخانه ی پاک  قره سو که حتی محل ارتزاق ماهیگیران شهر بعنوان یک شغل بوده را بعنوان تاییدی بر این گفته می توان در نظر گرفت.

با گذشته زمان و افزایش طبیعی جمعیت و رسیدن آرام آن طی 22 سال به رقم 88622 نفر و 1.1 برابر شدن آن وسعت فیزیکی شهر نیز با 1.3 کیلومتر مربع افزایش به 6.93 کیلومتر مربع رسید و نسبت به دوره قبل 1.2 برابر شد که می توان آنرا رشدی خزنده ، طبیعی و آرام دانست که همپای رشد طبیعی جمعیت صورت گرفته است . بررسی ها نشان می دهد که این 1.3 کیلومتر مربع افزایش مساحت شهر از تخریب باغات و زمین های زراعی پیرامون شهر صورت گرفته است و با توجه به اینکه در خصوص تغییرات زیست محیطی داده های مستندی در اختیار نبود این 1.3 کیلومتر مربع افزایش را بعنوان شاخصی تغییرات زیست محیطی شهر در نظر می گیریم چرا که در واقع به همین اندازه بقیه معیارهای زیست محیطی شهر و پیرامون آن دچار تغییر می شود در این دوره با پیدا شدن اتومبیل و رشد نسبی برخی صنایع آلاینده ، بتدریج محیط زیست شهری مورد بی مهری قرار می گیرد که البته هنوز در حدی نبوده که بعنوان مسئله ایی چالش برانگیزمطرح باشد . نکته ای که در این مرحله قابل تامل است نبود یا بی توجهی مدیران شهری برای تبدیل کرمانشاه بعنوان یک شهر پایدار سبز با توجه به قابلیت ها و استعدادهای طبیعی و ذاتیش ، بوده است .

در مرحله بعد در سال 1345 یعنی گذشت بیست و پنج سال دیگر با توجه به پیدایش درآمد نفتی قابل توجه و پیشرفت علم پزشکی و بهداشت و نیز آب لوله کشی و فراوانی غذا نرخ رشد جمعیت با رکوردی جالب از 0.6  به 2.7 رسید و جمعیت از 88622 نفر به 192079 رسید یعنی دقیقا 2.16 برابر گشت متقابلا برای سکنی این جمعیت و خدمات شهری مورد نیاز این حجم جمعیت مساحت فیزیکی شهر نیز با 6.56 کیلومتر مربع افزایش از 6.93 به 13.49 کیلومتر مربع رسید و نسبت به دوره های قبل خود ، قابل توجه بود اما نکته مهم این است که در واقع این میزان افزایش از دست اندازی به باغات و زمین های کشاورزی پیرامون شهر صورت گرفته است که حتی هنوز هم در منطقه سراب کرمانشاه به اثرات ملموس آن قابل مشاهده است در این دوره رشد استفاده از اتومبیل ، احداث صنایع آلاینده بیشتر ، تولید فاضلاب شهری در سطح گسترده ، آلودگی هوا ، افزایش نسبی میانگین دمای سالانه شهر ، آلودگی خاک و آلودگی های صوتی ، نوری و امواج بتدریج درحال نمود هستند هرچند که هنوز هم تا این زمان به مرحله بحران کنونی نرسیده است . عدد 6.56 کیلومتر مربع شاخص تغییرات محیط زیستی خوبی برای شهر می باشد و در واقع با کمی دقت و تحلیل می توان آن را بعنوان یک شاخص مطئمن هرچند غیر مستقیم برای این تغییرات در نظر گرفت . در این مرحله همچنان ضعف سیاست گذاری برنامه ریزان شهری باعث افزایش فاصله این شهر با یک شهر پایدار ، در روندی بطئی قابل دقت و تحلیل است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *