حمید امامی
کرمانشاه را سالهاست بهعنوان یکی از استانهای مهم کشاورزی کشور میشناسیم؛ استانی با دشتهای حاصلخیز، منابع طبیعی قابل توجه و مردمی که بخش مهمی از زندگی و اقتصادشان با زمین و کشاورزی گره خورده است. اما یک پرسش جدی همچنان باقی است: چرا استانی با این حجم از فعالیت کشاورزی، نباید سهم قابل توجهی در تولید ماشینآلات و تجهیزات مورد نیاز همین بخش داشته باشد؟
کشاورز کرمانشاهی برای تولید، فقط به زمین و آب نیاز ندارد؛ تراکتور، کمباین، ادوات کاشت و برداشت، دستگاههای آبیاری و دهها ابزار و ماشین دیگر نیز بخشی از زنجیره تولید هستند. امروز بخش قابل توجهی از این نیازها از خارج استان تأمین میشود و همین موضوع علاوه بر افزایش هزینههای تولید، فرصت بزرگی را برای ایجاد صنایع مرتبط در داخل کرمانشاه از بین میبرد. در شرایطی که اشتغال و سرمایهگذاری از مطالبات جدی مردم استان است، ایجاد کارخانههای تولید ماشینآلات و ادوات کشاورزی میتواند یکی از مسیرهای قابل اتکا برای توسعه صنعتی کرمانشاه باشد.
تصور کنید در کنار مزارع ماهیدشت، سنقر، اسلامآبادغرب، هرسین، صحنه و کنگاور، زنجیرهای از صنایع شکل بگیرد که از تولید قطعات و تجهیزات تا مونتاژ و تعمیر و خدمات پس از فروش ماشینآلات کشاورزی را پوشش دهد. چنین اتفاقی فقط به معنای احداث چند کارخانه نیست؛ بلکه میتواند مجموعهای از مشاغل مستقیم و غیرمستقیم را ایجاد کند و ارتباط میان دانشگاه، صنعت، کشاورزی و نیروی انسانی متخصص استان را تقویت کند.
کرمانشاه همچنین از ظرفیت مرزی و موقعیت جغرافیایی ویژهای برخوردار است. نزدیکی به بازار عراق میتواند در صورت برنامهریزی درست، بازار دیگری برای محصولات صنعتی استان ایجاد کند. بنابراین موضوع تولید ماشینآلات کشاورزی را نباید صرفاً به تأمین نیاز کشاورزان کرمانشاه محدود کرد؛ این صنعت میتواند در آینده بخشی از بازار غرب کشور و حتی بازار کشورهای همسایه را هدف قرار دهد.
البته ایجاد چنین صنعتی نیازمند شعار و کلنگزنی صرف نیست. سرمایهگذار زمانی وارد میدان میشود که زیرساخت، مشوق، زمین صنعتی، انرژی، تسهیلات و بازار فروش را در کنار یکدیگر ببیند. دانشگاههای استان نیز میتوانند در طراحی و بومیسازی ماشینآلات متناسب با شرایط اقلیمی و زمینهای کشاورزی کرمانشاه نقشآفرین باشند.
کرمانشاه نباید فقط تولیدکننده محصولات کشاورزی باشد و ارزش افزوده اصلی در جای دیگری ایجاد شود. اگر قرار است کشاورزی موتور محرک اقتصاد استان باشد، باید زنجیره آن را کامل ببینیم؛ از زمین و تولید محصول گرفته تا فناوری، ماشینآلات، صنایع تبدیلی، بستهبندی و بازار.
شاید وقت آن رسیده باشد که در کنار پرسش همیشگی «کرمانشاه چه تولید میکند؟»، سؤال مهمتری هم مطرح کنیم: کرمانشاه برای تولیدکنندگانش چه میتواند تولید کند؟
پاسخ به این پرسش میتواند آغاز یک مسیر تازه برای صنعتی شدن کشاورزی کرمانشاه باشد.
